پرسشنامه, تصمیم گیری چند معیاره

آیا پرسشنامه‌های AHP و تاپسیس روایی و پایایی دارد؟

آیا پرسشنامه‌های AHP و تاپسیس روایی و پایایی دارد

آیا پرسشنامه‌های AHP و تاپسیس روایی و پایایی دارد؟

یکی از موضوعاتی که ممکن است در هنگام انجام روش AHP و تاپسیس ذهن پژوهشگر را به خود مشغول کند این است که روایی و پایایی پرسشنامه‌های این دو تکنیک را چطور می‌توان بدست آورد. قبل از پاسخگویی به این سؤالات ابتدا مروری بر این دو تکنیک خواهیم داشت.

روش تحلیل سلسله مراتبی(AHP)

فرایند تحلیل سلسله مراتبی یکی از معروف‌ترین فنون تصمیم‌گیری چند معیاره است که اولین بار توسط توماس آل. ساعتی عراقی الاصل در دهه 1970 ابداع گردید. فرایند تحلیل سلسله مراتبی منعکس‌کننده رفتار طبیعی و تفکر انسانی است. این تکنیک، مسائل پیچیده را بر اساس آثار متقابل آن‌ها موردبررسی قرار می‌دهد و آن‌ها را به شکلی ساده تبدیل کرده و به حل آن می‌پردازد. در واقع این تکنیک یک الگوریتم ریاضی است که داده‌های مقایسه زوجی را به‌عنوان ورودی دریافت می‌کند و انتها به کمک محاسبات روش AHP وزن معیارها، زیر معیارها و گزینه‌ها بدست می‌آید.

تکنیک تاپسیس (Topsis)

تکنیک تاپسیس (Topsis) یا اولویت‌بندی بر اساس شباهت به راه‌حل ایده آل، که نخستین بار به‌وسیله ونگ و یون در سال 1981 معرفی شد، یکی از روش‌های تصمیم‌گیری چند معیاره مانند AHP است. از این تکنیک می‌توان برای رتبه‌بندی و مقایسه گزینه‌های مختلف و انتخاب بهترین گزینه و تعیین فواصل بین گزینه‌ها استفاده نمود. 

ازجمله مزیت‌های این روش آن است که معیارها یا شاخص‌های به‌کاررفته برای مقایسه می‌توانند دارای واحدهای سنجش متفاوتی بوده و طبیعت منفی و مثبت داشته باشند. به عبارات دیگر می‌توان از شاخص‌های منفی و مثبت به شکل ترکیبی در این تکنیک استفاده نمود.

در واقع این تکنیک یک الگوریتم ریاضی است که داده‌های ماتریس تصمیم‌گیری را به‌عنوان ورودی دریافت می‌کند و در انتها به کمک محاسبات روش TOPSIS گزینه‌ها رتبه‌بندی می‌شوند.

در تکنیک AHP  باید مقایسات زوجی را انجام دهیم یعنی معیارها دو به دو نسبت به هدف مقایسه شوند و گزینه‌ها دو به دو نسبت به هر یک از معیارها مقایسه شوند و چون این مقایسات باید توسط خبرگان تکمیل شود پژوهشگر این مقایسات را در قالب فرم‌هایی آماده می‌کند و در اختیار خبرگان قرار می‌دهد تا تکمیل کند. اما هر چیزی را که در اختیار پاسخگویان قرار می‌دهیم پرسشنامه است؟

در پرسشنامه‌های آماری می‌بایست یک یا چند متغیر مفهومی توسط سؤالاتی از پرسشنامه اندازه‌گیری شوند مثلاً پرسشنامه سنجش رضایت مشتری، پرسشنامه سنجش هوش هیجانی، پرسشنامه سنجش سرمایه اجتماعی و … در همه این پرسشنامه‌ها متغیرهای مفهومی توسط سؤالات(یا سنجه‌هایی) اندازه‌گیری می‌شوند بنابراین برای پژوهشگران مهم است که بدانند این سؤالات پرسشنامه آیا می‌توانند متغیرهای مفهومی را به‌خوبی اندازه‌گیری کنند یا خیر. بنابراین بحث روایی و پایایی پرسشنامه‌ها مطرح می‌شود.

اگر به مقایسات زوجی توجه کنید متوجه می‌شوید که این مقایسات پرسشنامه آماری نیستند بلکه فقط یک ماتریس ریاضی است که متغیرها دو به دو با یکدیگر مقایسه می‌شوند بنابراین متغیر توسط سنجه‌هایی اندازه‌گیری نمی‌شود که بخواهیم میزان درستی این اندازه را بررسی کنیم پس مقایسات زوجی فقط یک ماتریس ریاضی است و معنای پرسشنامه آماری ندارد بنابراین چون پرسشنامه نیست روایی و پایایی برای ماتریس مقایسه زوجی معنایی ندارد. برای سنجش منطقی بودن مقایسات زوجی فقط از نرخ ناسازگاری استفاده می‌شود اگر نرخ ناسازگاری کمتر از 0.1 باشد یعنی مقایسات منطقی و درست انجام‌شده است.

در تکنیک تاپسیس گزینه‌ها توسط معیارهایی ارزیابی می‌شود مثلاً فرض کنید می‌خواهیم چند خودرو را توسط معیارهای میزان مصرف سوخت، قدرت موتور و میزان خدمات پس از فروش ارزیابی کنید. یک جدول تشکیل می‌شود که در سطران گزینه‌ها و در ستون جدول نام معیارها نوشته می‌شود سپس مقدار یا امتیاز هر گزینه در هر معیار در جدول تکمیل می‌شود به این جدول ماتریس تصمیم‌گیری گفته می‌شود که چون جهت تکمیل این ماتریس از نظر کارشناسان یا خبرگان استفاده می‌شود توسط پژوهشگران پرسشنامه نامیده می‌شود اما هر چیزی را که در اختیار پاسخگویان قرار می‌دهیم پرسشنامه است؟ ماتریس تصمیم‌گیری فقط یک ماتریس ریاضی است که گزینه‌ها نسبت به معیارها ارزیابی می‌شود بنابراین مانند پرسشنامه‌های آماری متغیر مفهومی توسط سنجه‌ها اندازه‌گیری نمی‌شود بلکه فقط امتیاز هر گزینه در هر معیار توسط فرد خبره مشخص می‌شود و معنای پرسشنامه آماری ندارد بنابراین چون پرسشنامه نیست روایی و پایایی برای ماتریس تصمیم‌گیری معنایی ندارد.

 پس بهتر است به‌جای استفاده از نام پرسشنامه AHP بنویسیم ماتریس مقایسه زوجی و به‌جای پرسشنامه تاپسیس بنویسیم ماتریس تصمیم‌گیری.

گاهی نیز مشاهده می‌شود پژوهشگران اطلاعات جمعیت شناختی و اطلاعات فردی(مانند سن، قد، وزن ، شغل، سابقه  محل زندگی و …) را به کمک فرمی جمع‌آوری می‌کنند و به دنبال این هستند که روایی پرسشنامه چقدر است. این موضوع هم مانند بحث قبلی که توضیح داده شد پرسشنامه نیست چون متغیر مفهومی توسط سنجه‌هایی اندازه‌گیری نمی‌شود(در واقع متغیر مفهومی نداریم) و فقط یک فرم اطلاعات شخصی است که در این حالت نیز بحث سنجش روایی و پایایی معنایی ندارد.

کاربر گرامی جهت درخواست سفارش آماری یا مشکلات تحلیلی، فرم پایین این صفحه را تکمیل نمایید تا در اسرع وقت به درخواست شما پاسخ داده شود

مزایای استفاده از خدمات تحلیل آماری

  • انجام تحلیل های آماری با کیفیت بسیار بالا(مقاله – پایان نامه – طرح های پژوهشی)
  • انتخاب روش آماری مناسب و ذکر علت استفاده از آن
  • تحلیل و تفسیر کامل فرضیات و سوالات پژوهش به زبان ساده
  • انجام تحلیل های تکمیلی جهت پربار شدن نتایج
  • ارسال کلیه تحلیل های آماری در کمتر از 3 روز
  • انجام اصلاحات لازم پس از اعلام نظر استاد راهنما
  • ویرایش متن تحلیل شده مطابق با شیوه نامه دانشگاه
  • ذکر منابع علمی استفاده شده در تحلیل ها
  • ارسال روش تجزیه و تحلیل داده ها جهت اضافه شدن به فصل سوم

تیم متخصص پایگاه تحلیل آماری، مشکلات شما را حل می کند

  • اگر حجم نمونه شما کم است
  • اگر دسترسی به جامعه آماری برای شما مشکل است
  • اگر شاغل و کارمند هستید و برای تحویل پایان نامه کمبود وقت دارید
  • اگر پرکردن پرسشنامه برای شما مشکل است
  • اگر تحلیل های کامل و مورد تایید استاد راهنما می خواهید
  • اگر استاد راهنمای سختگیری دارید
  • اگر در نوشتن فصل سوم و چهارم پایان نامه مشکل دارید
  • اگر تخصص کافی در خصوص روش های تحلیلی ندارید
  • در کمترین زمان می توانیم مشکل تحلیل آماری پایان نامه شما را حل کنیم

پس از انجام و ارسال تحلیل های آماری 5 هدیه بگیرید

  • دریافت رایگان آموزش تصویری ویرایش خودکار پایان نامه در چند دقیقه
  • دریافت رایگان آموزش تصویری تحلیل پایایی پرسشنامه
  • دریافت رایگان نرم افزار تبدیل اعداد انگلیسی به اعداد فارسی استاندارد
  • مشاوره رایگان و پاسخ گویی به سوالات تا روز دفاع و ارائه توصیه های لازم جهت کسب نمره عالی در جلسه دفاع
  • مشاوره رایگان استخراج مقاله از پایان نامه و نحوه نگارش تحلیل ها در مقاله

چنانچه می خواهید در کمترین زمان تحلیل های خود را دریافت کنید و از همه مزایای فوق بهره مند شوید فرم زیر را تکمیل کنید

برای تعیین هزینه و مدت زمان دقیق تحویل تحلیل های آماری و شرح خدمات، لطفا پروپوزال و یک نمونه پرسشنامه خود را ارسال کنید.

فرم سفارش تحلیل آماری

اگر هنگام ارسال فرم خطایی وجود داشته باشد می توانید اطلاعات خواسته شده در فرم را به ایمیل: ghasem.zd@gmail.com ارسال کنید تا به درخواست شما پاسخ داده شود.

برای تعیین دقیق هزینه و انتخاب روش های آماری

برای تعیین دقیق هزینه و انتخاب روش های آماری

برای تعیین دقیق هزینه و انتخاب روش های آماری

تصویر کپچا